Vật lý trị liệu

Vật lý trị liệu bệnh tai biến mạch máu não

1 . Định nghĩa  :

 

Tai biển mạch máu não ( TBMMN ) là một bệnh lý cấp tính biểu hiện bằng hàng loạt các thiếu sót chức năng thần kinh xảy ra đột ngột với các triệu chứng khu trú , các triệu chứng đó tồn tại trên 24 h hoặc tứ vong trong 24 giờ


2. Phân loại :

- Thiếu máu cục bộ (Nhồi máu não ) xảy ra đột ngột khi một mạch máu não bị tắc, nghẽn thường chiếm tỷ lệ 80% các TBMMN

- Xuất huyết não xảy ra khi máu thoát khỏi thành mạch vào nhu mô não hoặc khoang dưới nhện chiếm tỷ lệ 15 – 20% các TBMMN.

 

3. Biểu hiện lâm sàng :

Tùy thuộc vào thể TBMMN tùy thuộc vào động mạch não bị tốn thương mà có các biểu hiện

- Đau đầu

- Choáng váng ,chóng mặt buồn nôn

- Nói khó hoặc không nói được.hoặc nói những câu , những từ vô nghĩa

- Giám hoặc mất thị lực , nhìn đôi.

- Ù tai  hoặc bị điếc .

- Rối loạn tinh thần, rối loạn hành vi tác phong , rối loạn ý thức

- Cơn co giật ,động kinh .

 

4. Triệuchứng vận động :

- Liệt một chi , liệt 2 chân , liệt nửa người ,liệt tứ chi .

 

5. Triệu  chứng cảm giác :

- Giảm hoạc mất cảm giác ở một chi ,ở nửa người .

 

6. Triệu chứng giác quan :

- Bán manh ,mất thị lực một mắt hoạc mù vỏ não cả 2 mắt.

- Mất khả năng phân biệt mùi.

- Điếc một tai .


7. Triệu chứng các dây thần kinh sọ não :

- Liệt VII trung ương.

- Tổn thương dây V.

- Tổn thương các dây thần kinh IX, X,XI,XII,các dây thần kinh sọ não khác

- Rung giật nhãn cầu .

- Hội chứng của tiểu não

- Biểu hiện rối loạn thần kinh thực vật , các động tác tự động , quay mặt quay đầu

- Rối loạn tinh thần : Hưng cảm , vô cảm , rối loạn hành vi tác phong , rối loạn ngôn ngữ

- Rối loạn ý thức : Ngủ gà , lú lẫn , trạng thái không tiếp xúc , hôn mê .


8.  Chấn đoán bệnh :

- chấn đoánTBMMN dựa vào :

- bệnh cảnh lâm sàng .

- khám thần kinh ,

- khám toàn thân

-chuẩn đoán xác định bằng chụp cắt lớp vi tính sọ não ,đôi khi phải chụp cộng hưởng từ sọ não .


9.  Nguyên nhân TBMMN :

a/ nhồi máu não .

- bệnh tim có loạn nhịp , hẹp van 2 lá , viêm nội tâm mạc bán cấp.

- các dị dạng mạch máu não : phồng động mạch ,thông động mạch – tĩnh mạch

- HA cao .

- Xơ vữa mạch ở người lớn tuổi .

- Viêm động mạch .

- Các bệnh khác : bệnh máu, rối loạn chuyển hóa .

b/ xuất huyết não :

- Người già : HA cao ,xơ vữa mạch .

- Người trẻ  : Dị dạng mạch máu não ,chủ yếu là vỡ túi phồng động mạch , thông động tĩnh mạch.

- Các bệnh có gây rối loạn đông máu ,dùng thuốc chống đông .

- U não .


10.  Biến chứng của TBMMN .

- Chảy máu não tái phát .

- Nhiễm trùng thứ phát : viêm phổi , nhiễm trùng tiết niệu .

- Viêm tắc tĩnh mạch ,nhồi máu phổi .

- Sặc đường hô hấp .

- rối loạn điện giải .

- loét do tỳ đè .

- cứng khớp .



11.  Vật lý trị liệu  bệnh nhân TBMMN
:

Nguyên tắc điều trị :  – Hồi sức toàn diện  , Đảm bảo lưu thông đường hô hấp, Tuần hoàn , Theo dõi sát diễn biển của bệnh, Đề phòng biến chứng

Phục hồi chức năng vận động .

Bệnh tiến triển qua ba giai đoạn:

a- liệt mềm

b- liệt cứng

c- Giai đoạn di chứng (co rút )

- Nguyên tắc Phục hồi chức năng – vật lý trị liệu:  càng sớm càng tốt khi điều kiện tim mạch và thể lực cho phép

- Vận động nhiều tư thế khác nhau  .

- Lượng giá sức cơ , chỉ định tập vận động đúng theo lực cơ, thể lực và tim mạch Cho phép như vận động thụ động , vận động trợ giúp , vận động đề kháng

- phòng ngừa các biến chứng thứ phát :

- viêm phổi

- ngừa loét do tỳ đè

- ngừa teo cơ cứng khớp-

-Phục hồi chức năng sinh hoạt